Intel 8086, bilişim dünyasında bir devrim yaratan ve günümüzdeki modern işlemcilerin temeli olan x86 mimarisinin ilk işlemcisidir. 1978 yılında piyasaya sürülmüş olup, kişisel bilgisayarların (PC) yaygınlaşmasında kilit rol oynamıştır.
İşte 8086 işlemcilerin teknik özellikleri ve önemi:
Temel Teknik Özellikler
-
16-Bit Mimari: Hem iç veri yolları hem de kaydedicileri (registers) 16-bit genişliğindedir. Bu, aynı anda daha büyük verileri işleyebileceği anlamına geliyordu.
-
Adresleme Kapasitesi: 20-bitlik bir adres yoluna sahiptir. Bu sayede o dönem için devasa sayılabilecek 1 MB belleği (RAM) adresleyebiliyordu.
-
Hız: İlk modelleri 5 MHz saat hızında çalışıyordu (Daha sonra 8 MHz ve 10 MHz versiyonları da üretildi).
-
Transistör Sayısı: İçerisinde yaklaşık 29.000 transistör bulunur. Karşılaştırma yapmak gerekirse, modern işlemcilerde bu sayı milyarlarca ifade edilir.
Mimarisi ve Çalışma Prensibi
8086 mimarisi, performansı artırmak için iki ana birime ayrılmıştır:
-
BIU (Bus Interface Unit – Veri Yolu Arayüz Birimi): Bellekten komutları getirir ve verileri okur/yazar.
-
EU (Execution Unit – Yürütme Birimi): Getirilen komutları çözer ve işlemi gerçekleştirir.
Bu iki birimin birbirinden bağımsız çalışması, “Instruction Pipelining” (Komut Hattı) tekniğinin ilk örneklerinden birini sunar. İşlemci bir komutu çalıştırırken, sıradaki komutu bellekten getirebilir.
Neden Bu Kadar Önemli?
-
x86’nın Doğuşu: Bugün kullandığımız en güçlü Intel Core i9 veya AMD Ryzen işlemciler bile hala 8086 ile başlayan bu temel komut setinin (x86) mirasını taşır.
-
IBM PC Etkisi: IBM, 1981 yılında ilk kişisel bilgisayarında (IBM PC) 8086’nın biraz daha ekonomik versiyonu olan 8088‘i kullanmıştır. Bu seçim, Intel’in işlemci pazarında dünya lideri olmasını sağlamıştır.
-
Segmentasyon: 1 MB belleği yönetmek için “Segment:Offset” adı verilen bir bellek adresleme yöntemi kullanmıştır. Bu yöntem, programcılar için o dönemde hem bir esneklik hem de bir zorluk kaynağıydı.
8086 vs 8088: Fark Nedir?
İkisi de iç yapıda 16-bit’tir. Ancak;
-
8086: Dış veri yolu 16-bit’tir (Daha hızlı ama o dönem için daha pahalı anakartlar gerektiriyordu).
-
8088: Dış veri yolu 8-bit’tir (Daha yavaş ama o dönemin ucuz 8-bit donanımlarıyla uyumluydu).
